Kompresjoterapia pneumatyczna BOA w Żorach, działanie, wskazania, efekty i przeciwwskazania

Kompresjoterapia pneumatyczna, nazywana również przerywaną lub sekwencyjną kompresją pneumatyczną (IPC, Intermittent Pneumatic Compression), jest metodą wykorzystującą specjalne wielokomorowe mankiety, które w kontrolowany sposób wypełniają się powietrzem i wywierają ucisk na określone części ciała.

Technologia znajduje zastosowanie przede wszystkim jako element postępowania u części pacjentów z obrzękiem limfatycznym, obrzękami związanymi z przewlekłą chorobą żylną oraz w wybranych sytuacjach rehabilitacyjnych.

W ReLimf w Żorach kompresjoterapia BOA jest traktowana jako sprzęt uzupełniający terapię manualną. Nie zastępuje badania, diagnostyki ani indywidualnie dobranego postępowania. O jej zastosowaniu decyduje kwalifikacja fizjoterapeutyczna, przyczyna obrzęku, stan tkanek i obecność ewentualnych przeciwwskazań.

Jeżeli głównym problemem jest obrzęk limfatyczny, BOA może być rozważana jako jeden z elementów szerszej terapii przeciwobrzękowej prowadzonej w ReLimf. Więcej informacji o takim postępowaniu znajduje się na stronie:

Drenaż limfatyczny i Kompleksowa Terapia Przeciwobrzękowa KTP/KTO w ReLimf

Wokół kompresjoterapii można znaleźć również znacznie szersze deklaracje, od „detoksykacji”, przez przyspieszanie metabolizmu, aż po redukcję tkanki tłuszczowej.

W tym artykule świadomie ich nie powielamy.

Opisujemy przede wszystkim to, co można uzasadnić na podstawie dokumentów International Society of Lymphology, wytycznych dotyczących chorób żylnych, zaleceń NICE, międzynarodowego konsensusu dotyczącego bezpieczeństwa kompresji oraz przeglądów i metaanaliz badań klinicznych.

Informacje dotyczące parametrów urządzenia BOA Max 2 pochodzą natomiast z dokumentacji producenta i są wyraźnie oddzielone od niezależnych dowodów skuteczności klinicznej.

Najważniejsze informacje w skrócie

Kompresjoterapia pneumatyczna wykorzystuje kontrolowany ucisk wywierany przez napełniające się powietrzem komory specjalnego mankietu.

Jej najlepiej udokumentowanym zastosowaniem jest wspomaganie postępowania w wybranych obrzękach, szczególnie obrzęku limfatycznym.

International Society of Lymphology uwzględnia przerywaną kompresję pneumatyczną jako jedną z metod wykorzystywanych w zachowawczym leczeniu obrzęku limfatycznego. Nie jest ona jednak traktowana jako zamiennik całej kompleksowej terapii przeciwobrzękowej.

Przegląd siedmiu randomizowanych badań klinicznych opublikowany w 2026 roku wskazuje na umiarkowaną pewność dowodów, że IPC może zmniejszać obrzęk, objętość lub obwód kończyny dolnej w porównaniu z brakiem IPC albo standardowym postępowaniem.

Nie oznacza to jednak, że zabieg usuwa przyczynę każdego obrzęku albo że taki sam efekt wystąpi u każdego pacjenta.

Kompresjoterapia nie jest również potwierdzoną metodą:

• spalania tkanki tłuszczowej,
• trwałego odchudzania,
• „oczyszczania organizmu z toksyn”,
• usuwania wszystkich obrzęków,
• leczenia wszystkich chorób żylnych,
• naprawiania układu limfatycznego.

Czym jest kompresjoterapia pneumatyczna?

Kompresjoterapia pneumatyczna polega na okresowym wywieraniu zewnętrznego ucisku na tkanki za pomocą mankietu podzielonego na kilka lub kilkanaście komór wypełnianych powietrzem.

W zależności od urządzenia i wybranego programu komory mogą napełniać się kolejno według określonej sekwencji.

W przypadku kończyny dolnej ucisk może rozpoczynać się w bardziej obwodowej części i stopniowo obejmować:

• stopę,
• podudzie,
• okolice kolana,
• udo.

W przypadku kończyny górnej podobna zasada może być zastosowana od dalszej części kończyny w kierunku tułowia.

Nie jest to klasyczny masaż wykonywany rękami terapeuty.

Najbardziej precyzyjne określenia medyczne to:

• przerywana kompresja pneumatyczna,
• sekwencyjna kompresja pneumatyczna,
• IPC, Intermittent Pneumatic Compression.

Określenie „masaż pneumatyczny” jest natomiast często używane w komunikacji z pacjentami.

Jak działa masaż pneumatyczny BOA?

Układ żylny i limfatyczny uczestniczą w transporcie płynu z tkanek.

Ruch mięśni podczas chodzenia i aktywności fizycznej pomaga między innymi w powrocie krwi żylnej. Zewnętrzna kompresja może również wpływać na przemieszczanie płynu oraz ograniczenie jego zalegania w tkankach.

Urządzenie pneumatyczne wykorzystuje powtarzające się cykle ucisku i rozluźnienia.

W uproszczeniu zabieg przebiega następująco:

1. Na kończynę lub odpowiedni obszar ciała zakładany jest wielokomorowy mankiet.
2. Urządzenie rozpoczyna napełnianie poszczególnych komór.
3. Powstaje kontrolowany ucisk tkanek.
4. Komory pracują według wybranego programu.
5. Ciśnienie zostaje zmniejszone.
6. Rozpoczyna się kolejny cykl.

W zastosowaniach medycznych chodzi przede wszystkim o wpływ na obrzęk, płyn tkankowy oraz warunki odpływu żylnego i limfatycznego.

Nie jest prawidłowe tłumaczenie tego działania jako „wyciskania toksyn z organizmu”.

Kompresjoterapia a manualny drenaż limfatyczny, czy to to samo?

Nie.

Manualny drenaż limfatyczny wykonywany jest rękami odpowiednio przygotowanego terapeuty.

Pozwala on dostosować:

• kierunek pracy,
• zakres terapii,
• siłę,
• miejsce rozpoczęcia terapii,
• sposób pracy z konkretnym obszarem

do aktualnego stanu pacjenta.

Przerywana kompresja pneumatyczna odbywa się za pomocą urządzenia.

Urządzenia BOA wykorzystują określone sekwencje napełniania komór, ale nie oznacza to, że zabieg pneumatyczny jest pełnym odpowiednikiem manualnego drenażu limfatycznego.

International Society of Lymphology opisuje IPC jako jeden z elementów zachowawczego postępowania w obrzęku limfatycznym.

W zależności od sytuacji kompleksowa terapia może obejmować również:

• indywidualnie dobraną kompresję,
• aktywność fizyczną,
• ćwiczenia,
• pielęgnację skóry,
• edukację,
• samokontrolę,
• manualny drenaż limfatyczny w odpowiednio dobranych przypadkach.

Właśnie z tego powodu w ReLimf w Żorach urządzenie BOA traktowane jest jako technologia uzupełniająca, a nie jako automatyczny zamiennik całego postępowania przeciwobrzękowego.

Przy jakich problemach może być stosowana kompresjoterapia?

W zależności od rozpoznania i stanu pacjenta IPC może być wykorzystywana lub rozważana między innymi przy:

• obrzęku limfatycznym kończyn dolnych,
• obrzęku limfatycznym kończyny górnej,
• obrzęku związanym z leczeniem raka piersi,
• niektórych obrzękach żylnych,
• wybranych obrzękach pourazowych,
• wybranych obrzękach pooperacyjnych,
• niektórych programach rehabilitacyjnych,
• mechanicznej profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej w odpowiednich warunkach medycznych,
• regeneracji po wysiłku fizycznym.

Sama obecność obrzęku nie oznacza jednak automatycznie wskazania do wykonania zabiegu.

Obrzęk jest objawem.

Nie jest konkretnym rozpoznaniem.

Może wynikać z bardzo różnych problemów zdrowotnych.

Kompresjoterapia w obrzęku limfatycznym

Obrzęk limfatyczny jest jednym z najważniejszych zastosowań IPC.

Powstaje, gdy zdolność układu limfatycznego do transportowania chłonki jest niewystarczająca w stosunku do ilości płynu, który musi zostać odprowadzony z tkanek.

Może mieć charakter pierwotny lub wtórny.

Wtórny obrzęk limfatyczny może wystąpić między innymi po:

• operacjach obejmujących węzły chłonne,
• radioterapii,
• niektórych urazach,
• uszkodzeniu naczyń limfatycznych,
• wybranych infekcjach.

International Society of Lymphology podkreśla, że obrzęk limfatyczny jest zazwyczaj problemem przewlekłym i wymaga długoterminowego postępowania.

IPC może być jednym z jego elementów.

ISL opisuje pneumatyczną kompresję między innymi jako terapię wykorzystującą sekwencyjny gradient ciśnienia, po której może być konieczne stosowanie odpowiednio dobranych wyrobów kompresyjnych w celu utrzymania uzyskanej redukcji obrzęku.

Jest to bardzo ważne.

Zmniejszenie obwodu kończyny po zabiegu nie oznacza automatycznie, że obrzęk limfatyczny został trwale wyleczony.

Utrzymanie efektu może wymagać:

• wyrobów uciskowych,
• odpowiedniej aktywności,
• ćwiczeń,
• pielęgnacji skóry,
• kontroli masy ciała,
• dalszej terapii.

Obrzęk limfatyczny nóg, co pokazują badania?

W 2026 roku opublikowano przegląd systematyczny randomizowanych badań klinicznych dotyczących IPC w obrzęku limfatycznym kończyn dolnych.

Do analizy włączono siedem randomizowanych badań.

We wszystkich siedmiu badaniach obserwowano zmniejszenie objętości kończyn pomiędzy pomiarem przed terapią i po terapii.

W pięciu z siedmiu badań wykazano również różnicę pomiędzy grupą eksperymentalną a kontrolną.

Autorzy ocenili pewność dowodów dotyczących zmniejszenia obrzęku, objętości lub obwodu kończyny jako umiarkowaną.

Pozwala to powiedzieć, że metoda ma rzeczywiste podstawy kliniczne w terapii obrzęku kończyn dolnych.

Nie pozwala jednak powiedzieć:

„BOA zawsze usuwa obrzęk limfatyczny”.

Bardziej prawidłowym komunikatem jest:

„Przerywana kompresja pneumatyczna może wspomagać redukcję obrzęku limfatycznego kończyn dolnych u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów.”

Obrzęk ręki po leczeniu raka piersi

Obrzęk limfatyczny kończyny górnej może pojawić się po leczeniu raka piersi, szczególnie jeżeli leczenie obejmowało struktury układu limfatycznego.

Kompresjoterapia pneumatyczna jest wykorzystywana również u części takich pacjentek.

Dostępne wyniki dotyczące dodatkowej korzyści IPC nie są jednak jednoznaczne.

Metaanaliza z 2024 roku obejmowała dziewięć randomizowanych badań klinicznych, w których porównywano kompleksową terapię przeciwobrzękową z terapią uzupełnioną IPC.

Nie wykazano statystycznie istotnej przewagi dodania IPC pod względem procentowej redukcji objętości kończyny.

Podobnie wyglądały wyniki dotyczące bólu i uczucia ciężkości.

Nowszy przegląd z 2025 roku również wskazał, że przy już rozwiniętym obrzęku związanym z leczeniem raka piersi dodatkowy efekt IPC w zakresie redukcji objętości kończyny pozostaje niejednolity.

Nie powinno się więc obiecywać pacjentce, że:

„BOA zlikwiduje obrzęk po mastektomii”.

Można natomiast rozważyć kompresjoterapię jako jeden z elementów indywidualnego postępowania.

W ReLimf pacjentki po leczeniu raka piersi mogą również skorzystać z fizjoterapii onkologicznej:

Fizjoterapia onkologiczna i po mastektomii w ReLimf

Kompresjoterapia w przewlekłej chorobie żylnej

Przewlekła choroba żylna może powodować między innymi:

• obrzęki,
• uczucie ciężkości nóg,
• ból,
• zmiany skórne,
• w bardziej zaawansowanych przypadkach owrzodzenia żylne.

Kompresja odgrywa istotną rolę w zachowawczym postępowaniu w przewlekłych chorobach żylnych.

Nie oznacza to jednak, że pneumatyczna kompresja BOA jest automatycznie najlepszą metodą dla każdego pacjenta.

Wytyczne European Society for Vascular Surgery uwzględniają IPC jako jedną z możliwych metod stosowanych w określonych sytuacjach klinicznych.

Jej zastosowanie należy jednak rozpatrywać w kontekście:

• przyczyny obrzęku,
• stanu tętnic,
• stanu żył,
• innych form kompresji,
• mobilności pacjenta,
• pozostałego leczenia.

Dlatego bardziej prawidłowe jest określenie:

„wspomaganie postępowania w wybranych obrzękach żylnych”

niż:

„leczenie niewydolności żylnej za pomocą BOA”.

Ciężkie i obrzęknięte nogi

Uczucie ciężkich, napiętych albo obrzękniętych nóg jest częstym powodem zainteresowania masażem pneumatycznym.

U części pacjentów kompresja może zmniejszyć obrzęk i poprawić subiektywny komfort kończyn.

Nie należy jednak traktować nawracających obrzęków wyłącznie jako problemu kosmetycznego.

Jeżeli obrzęk:

• pojawił się nagle,
• występuje tylko po jednej stronie,
• szybko narasta,
• jest bolesny,
• towarzyszy mu zaczerwienienie,
• kończyna staje się wyraźnie cieplejsza,
• pojawia się duszność,
• pojawia się ból w klatce piersiowej,

najpierw należy ustalić jego przyczynę.

Obrzęki kończyn mogą mieć między innymi pochodzenie:

• limfatyczne,
• żylne,
• sercowe,
• nerkowe,
• zapalne,
• pourazowe,
• zakrzepowe.

Kompresjoterapia po operacji

Obrzęk jest częstą reakcją tkanek po wielu zabiegach operacyjnych.

Nie oznacza to jednak, że BOA może być stosowana automatycznie po każdej operacji i od dowolnego momentu.

Znaczenie mają:

• rodzaj operacji,
• zakres zabiegu,
• stan rany,
• występowanie krwiaka lub seromy,
• stan układu naczyniowego,
• ryzyko zakrzepowe,
• zalecenia operatora,
• aktualny etap gojenia.

W ReLimf postępowanie pooperacyjne jest dobierane do konkretnego etapu rekonwalescencji.

Jeżeli pacjent jest po liposukcji, abdominoplastyce, operacji piersi lub innym zabiegu chirurgii plastycznej, właściwszym punktem wyjścia jest ocena fizjoterapeutyczna, a dopiero później decyzja, czy urządzenie pneumatyczne ma w danym momencie uzasadnienie.

Sprawdź fizjoterapię po chirurgii plastycznej i estetycznej w ReLimf

Kompresjoterapia a zakrzepica, ważne rozróżnienie

To jeden z obszarów, w których łatwo o nieporozumienie.

IPC jest rzeczywiście wykorzystywana w medycynie jako metoda mechanicznej profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.

Wytyczne NICE uwzględniają przerywaną kompresję pneumatyczną w określonych sytuacjach między innymi u wybranych:

• pacjentów unieruchomionych po udarze,
• pacjentów po poważnych urazach,
• pacjentów okołooperacyjnych.

Jest to jednak profilaktyka prowadzona według określonych procedur medycznych.

Nie oznacza to, że można reklamować dowolny zabieg BOA hasłem:

„zapobiega zakrzepicy”.

Jeszcze czym innym jest sytuacja osoby, u której zakrzepica już istnieje albo jest podejrzewana.

Materiały zabiegowe BOA Max 2 wymieniają ostrą zakrzepicę żył głębokich oraz świeżą zakrzepicę żylną wśród przeciwwskazań do rutynowej procedury wykonywanej tym urządzeniem.

Międzynarodowy konsensus dotyczący szeroko rozumianej kompresji medycznej jest bardziej złożony i wskazuje, że odpowiednio prowadzona kompresja może być stosowana także w niektórych sytuacjach zakrzepowych pod właściwym nadzorem medycznym.

Nie ma w tym sprzeczności.

Dotyczy to innych sytuacji klinicznych.

Dla pacjenta gabinetowego najważniejsza zasada jest następująca:

podejrzenie świeżej zakrzepicy wymaga wcześniejszej diagnostyki, a nie rutynowego zabiegu BOA.

Kompresjoterapia w sporcie i regeneracji

Mankiety pneumatyczne stały się popularne również wśród sportowców i osób aktywnych fizycznie.

Pacjenci mogą po zabiegu odczuwać:

• zmniejszenie ciężkości nóg,
• rozluźnienie,
• mniejszą bolesność mięśniową,
• subiektywnie lepszą regenerację.

Nie oznacza to jednak, że badania wykazują bardzo duży efekt.

Przegląd systematyczny i metaanaliza z 2024 roku objęły 17 badań i 319 uczestników.

Efekty dotyczące funkcji mięśni były od bardzo małych do niewielkich.

W przypadku bólu i bolesności mięśni efekty wahały się od bardzo małych do umiarkowanych.

Dlatego można napisać:

„IPC może wspomagać regenerację i zmniejszać odczuwaną bolesność mięśni u części osób”.

Nie powinno się natomiast pisać:

„BOA radykalnie przyspiesza regenerację organizmu”.

Lipedema, czy BOA może pomóc?

Lipedema nie jest po prostu odmianą obrzęku limfatycznego.

International Society of Lymphology podkreśla, że szczególnie we wcześniejszych stadiach czysta lipedema nie jest zaburzeniem wynikającym bezpośrednio z niewydolności układu limfatycznego. [1]

U części osób mogą jednak z czasem współistnieć dodatkowe zaburzenia limfatyczne lub obrzęk.

W takiej sytuacji odpowiednio dobrane elementy terapii przeciwobrzękowej mogą znaleźć zastosowanie.

Nie oznacza to jednak, że BOA:

• usuwa lipedemę,
• rozbija charakterystyczną tkankę tłuszczową,
• powoduje trwałą redukcję tłuszczu.

Jeżeli po terapii zmniejsza się obwód kończyny wskutek redukcji współistniejącego obrzęku, nie jest to równoznaczne ze zmniejszeniem ilości tkanki tłuszczowej.

Kompresjoterapia a cellulit i odchudzanie

Materiały marketingowe dotyczące urządzeń pneumatycznych często zawierają określenia takie jak:

• redukcja cellulitu,
• spalanie tłuszczu,
• odchudzanie,
• detoksykacja,
• poprawa metabolizmu.

Również materiały producenta BOA zawierają deklaracje dotyczące części zastosowań kosmetycznych.

Nie powinny być jednak automatycznie traktowane jako udowodnione efekty kliniczne.

Nie ma wystarczających podstaw do stwierdzenia, że IPC samodzielnie powoduje istotną, trwałą redukcję tkanki tłuszczowej lub masy ciała.

Zmniejszenie obwodu obrzękniętej kończyny może być efektem zmniejszenia ilości nagromadzonego płynu.

Redukcja płynu to nie to samo co utrata tkanki tłuszczowej.

Podobnie określenie „drenaż limfatyczny” nie oznacza medycznie „oczyszczania organizmu z toksyn”.

Jak wygląda zabieg BOA?

Przed terapią najważniejsza jest kwalifikacja.

Powinna ona uwzględnić między innymi:

• przyczynę obrzęku,
• czas jego występowania,
• historię zakrzepicy,
• choroby serca,
• stan tętnic,
• choroby skóry,
• aktualne infekcje,
• leczenie onkologiczne,
• przebyte operacje,
• stan rany,
• tolerancję ucisku.

Dopiero następnie dobierany jest odpowiedni mankiet i parametry terapii.

Pacjent zwykle pozostaje w pozycji leżącej albo półleżącej.

Komory mankietu napełniają się według wybranego programu.

Pacjent odczuwa narastające i ustępujące ściskanie.

Silny ból nie jest oczekiwanym elementem prawidłowo prowadzonej terapii.

Jak dobierane jest ciśnienie?

Nie istnieje jedna wartość właściwa dla każdego pacjenta.

Parametry zależą między innymi od:

• rodzaju problemu,
• lokalizacji obrzęku,
• stanu skóry,
• stanu naczyń,
• programu urządzenia,
• rodzaju mankietu,
• tolerancji pacjenta.

Dla urządzenia BOA Max 2 producent podaje techniczny zakres regulacji od 20 do 140 mmHg.

Jest to zakres możliwości urządzenia.

Nie oznacza to, że ciśnienie 140 mmHg jest właściwe dla każdego pacjenta.

Nie oznacza również, że wyższe ciśnienie przynosi lepszy rezultat.

Czy im wyższe ciśnienie, tym lepszy efekt?

Nie.

W kompresjoterapii znaczenie mają między innymi:

• wartość ciśnienia,
• gradient,
• kolejność pracy komór,
• czas ucisku,
• przerwy pomiędzy cyklami,
• zakres mankietu,
• stan tkanek,
• przyczyna obrzęku.

Zwiększanie ciśnienia wyłącznie po to, aby zabieg był mocniej odczuwany, nie jest prawidłowym celem terapii.

Silniejszy ucisk nie oznacza automatycznie większej skuteczności.

Jak długo trwa zabieg?

Nie ma jednego uniwersalnego czasu zabiegu.

W badaniach oraz materiałach zabiegowych stosowane są różne protokoły.

Czas zależy między innymi od:

• celu terapii,
• programu,
• liczby cykli,
• lokalizacji,
• reakcji pacjenta.

Nie powinno się więc tworzyć zasady, że np. każdy zabieg BOA musi trwać dokładnie 30, 45 lub 60 minut.

Jak często wykonuje się kompresjoterapię?

Również tutaj nie istnieje jedna liczba odpowiednia dla każdego pacjenta.

Inaczej wygląda terapia osoby z przewlekłym obrzękiem limfatycznym, a inaczej osoby korzystającej z IPC jako elementu regeneracji.

Przy obrzęku limfatycznym często mamy do czynienia z długoterminowym postępowaniem, a nie zamkniętą serią kilku identycznych zabiegów.

Dlatego komunikaty takie jak:

„5 zabiegów usunie obrzęk”

nie mają odpowiedniego uzasadnienia.

Jakich efektów można realistycznie oczekiwać?

U prawidłowo zakwalifikowanego pacjenta możliwe cele terapii obejmują:

• redukcję obrzęku,
• zmniejszenie objętości lub obwodu kończyny,
• ograniczenie napięcia związanego z obrzękiem,
• poprawę subiektywnego komfortu,
• wspomaganie szerszego postępowania przeciwobrzękowego.

Efekty zależą jednak od:

• przyczyny obrzęku,
• stadium problemu,
• czasu jego trwania,
• równoległego leczenia,
• regularności terapii,
• aktywności pacjenta,
• zastosowania kompresji pomiędzy zabiegami.

Czego kompresjoterapia BOA nie robi?

Kompresjoterapia pneumatyczna nie jest potwierdzoną metodą:

• trwałego odchudzania,
• spalania dużych ilości tkanki tłuszczowej,
• leczenia otyłości,
• detoksykacji organizmu,
• leczenia każdego obrzęku,
• leczenia wszystkich chorób żylnych,
• naprawiania niewydolnego układu limfatycznego,
• usuwania zakrzepów,
• gwarantowanego usuwania cellulitu,
• trwałego usuwania lipedemy.

Nie zastępuje również diagnostyki przyczyny obrzęku.

Dlaczego trzeba znać przyczynę obrzęku?

Nie każdy obrzęk jest obrzękiem limfatycznym.

Płyn może gromadzić się w tkankach między innymi w przebiegu:

• niewydolności żylnej,
• zaburzeń limfatycznych,
• niewydolności serca,
• chorób nerek,
• chorób wątroby,
• urazów,
• stanów zapalnych,
• zakrzepicy.

Z tego powodu w ReLimf decyzja o włączeniu BOA nie powinna wynikać wyłącznie ze stwierdzenia:

„mam spuchniętą nogę”.

Najpierw trzeba ocenić charakter objawów i ustalić, czy sytuacja nadaje się do postępowania fizjoterapeutycznego, czy wymaga wcześniejszej diagnostyki.

Kiedy najpierw potrzebna jest konsultacja medyczna?

Szczególnej uwagi wymagają:

• nagły jednostronny obrzęk,
• bardzo szybko narastający obrzęk,
• silny ból kończyny,
• wyraźne zaczerwienienie,
• znaczne ocieplenie kończyny,
• nagła duszność,
• ból w klatce piersiowej,
• znaczne zaburzenia ukrwienia,
• sine lub bardzo blade palce,
• niewyjaśniony obrzęk pojawiający się po raz pierwszy.

Takie objawy nie powinny być traktowane po prostu jako wskazanie do „drenażu”.

Mogą wymagać wcześniejszej diagnostyki medycznej.

Przeciwwskazania do BOA

Lista przeciwwskazań zależy od konkretnego urządzenia i stanu klinicznego.

Przewodnik zabiegowy BOA Max 2 wymienia między innymi:

• ostrą zakrzepicę żył głębokich,
• świeżą zakrzepicę żylną,
• zaawansowaną niewydolność krążenia,
• niewydolność serca,
• zaburzenia krążenia tętniczego,
• zarostową miażdżycę kończyn dolnych,
• infekcje skóry,
• ostre stany zapalne,
• zapalenie węzłów chłonnych,
• nietolerancję zabiegu.

Nie wszystkie zagadnienia dotyczące kompresji dają się jednak sprowadzić do prostego podziału „wolno / nie wolno”.

Międzynarodowy konsensus dotyczący medycznej kompresji podkreśla znaczenie indywidualnej oceny pacjenta i dostosowania rodzaju terapii do choroby.

Choroby tętnic a kompresja

Stan tętnic jest jednym z ważnych elementów kwalifikacji.

W przypadku istotnych zaburzeń dopływu krwi do kończyny niewłaściwie zastosowana kompresja może być niebezpieczna.

Międzynarodowy konsensus zaleca ocenę krążenia tętniczego przed rozpoczęciem terapii, jeżeli istnieją objawy lub czynniki sugerujące jego zaburzenie.

Nie należy przy tym bezpośrednio przenosić wszystkich parametrów dotyczących bandaży czy pończoch uciskowych na urządzenia IPC.

To różne sposoby stosowania kompresji.

Niewydolność serca a kompresjoterapia

Niewydolność serca nie jest problemem, który można sprowadzić do jednej odpowiedzi dla wszystkich pacjentów.

Międzynarodowy konsensus zdecydowanie odradza rutynowe stosowanie kompresji w ciężkiej niewydolności serca klasy NYHA IV.

Przy NYHA III zalecane są szczególna ostrożność, wyraźne wskazanie i właściwe monitorowanie.

Sytuacja pacjenta z łagodną i wyrównaną niewydolnością może wyglądać inaczej.

Dlatego informacja:

„mam chore serce”

powinna zostać dokładniej omówiona podczas kwalifikacji.

Choroba nowotworowa a kompresjoterapia

Nie należy automatycznie zakładać, że każda osoba po chorobie nowotworowej ma dożywotni zakaz kompresjoterapii.

Wręcz przeciwnie.

Obrzęk limfatyczny po leczeniu nowotworowym jest jednym z problemów, w których stosuje się terapię przeciwobrzękową.

Inaczej należy jednak oceniać pacjenta po zakończonym leczeniu, a inaczej osobę z aktywną chorobą nowotworową.

Materiały zabiegowe BOA Max 2 wskazują, że aktywna choroba nowotworowa wymaga decyzji lekarza.

U takich pacjentów należy uwzględnić między innymi:

• rodzaj choroby,
• etap leczenia,
• lokalizację zmian,
• stan ogólny,
• zalecenia onkologa.

W ReLimf osoby po leczeniu onkologicznym mogą skorzystać również z dedykowanej fizjoterapii:

Sprawdź fizjoterapię onkologiczną i po mastektomii

Możliwe działania niepożądane

Prawidłowo prowadzona kompresja jest zazwyczaj dobrze tolerowana.

Najczęściej opisywane łagodne problemy związane z kompresją obejmują między innymi:

• podrażnienie skóry,
• dyskomfort,
• ból.

Ciężkie powikłania są rzadkie, ale literatura opisuje między innymi:

• uszkodzenia skóry,
• urazy tkanek miękkich,
• ucisk nerwów,
• zaburzenia ukrwienia.

Ryzyko może wzrosnąć przy:

• źle dopasowanym mankiecie,
• zbyt dużym miejscowym ucisku,
• niewłaściwej kwalifikacji,
• nierozpoznanych problemach naczyniowych.

Czy obrzęk może przesunąć się wyżej?

Tak, jest to jedna z kwestii, na które zwraca uwagę International Society of Lymphology.

Nieprawidłowo prowadzona kompresja może u części pacjentów doprowadzić do przesunięcia płynu w bardziej proksymalną część kończyny.

W przypadku kończyn dolnych opisywano także możliwość nasilenia obrzęku w okolicach narządów płciowych.

Dlatego znaczenie ma nie tylko sama wartość ciśnienia.

Istotne są również:

• zakres mankietu,
• sekwencja,
• kierunek terapii,
• stan pacjenta,
• obserwacja reakcji organizmu.

Co powinien odczuwać pacjent podczas zabiegu?

Najczęściej odczuwane jest rytmiczne i stopniowo narastające ściskanie.

Ucisk może być wyraźny.

Nie powinien jednak powodować silnego bólu.

Zabieg należy przerwać i ponownie ocenić, jeżeli pojawiają się:

• silny lub narastający ból,
• wyraźne drętwienie,
• zaburzenie czucia,
• zasinienie,
• zblednięcie,
• nietypowe ochłodzenie palców,
• pogorszenie samopoczucia,
• nieprawidłowe nasilenie obrzęku.

Ból nie powinien być traktowany jako dowód, że zabieg „działa mocniej”.

BOA Max 2, podstawowe informacje techniczne

Dane w tej części odnoszą się do urządzenia BOA Max 2 opisanego w aktualnej dokumentacji Metrum Cryoflex.

Producent podaje:

• obsługę mankietów 12- i 24-komorowych,
• zakres regulacji ciśnienia 20 do 140 mmHg,
• wydajność pompy 25 l/min,
• 21 zaprogramowanych programów sekwencyjnych,
• kolorowy wyświetlacz LCD 5,7 cala,
• rozdzielczość 320 × 240,
• zasilanie 230 V / 50 Hz ±10%,
• maksymalny pobór mocy 110 VA,
• wymiary 410 × 430 × 150 mm,
• masę około 10 kg.

Są to dane techniczne urządzenia.

Nie stanowią zaleceń terapeutycznych dla konkretnego pacjenta.

Zakres 20 do 140 mmHg nie oznacza, że wszystkie te wartości są odpowiednie dla każdego.

Czy jeden zabieg BOA wystarczy?

W przypadku przewlekłego obrzęku limfatycznego zazwyczaj nie należy myśleć o terapii w kategoriach:

„jeden zabieg i problem znika”.

Obrzęk limfatyczny jest zwykle problemem przewlekłym.

Postępowanie może obejmować:

• ocenę obrzęku,
• pomiary,
• odpowiednią kompresję,
• ruch,
• ćwiczenia,
• pielęgnację skóry,
• odzież uciskową,
• edukację,
• terapię manualną,
• IPC, jeżeli jest wskazana.

Celem jest kontrolowanie obrzęku i ograniczanie jego następstw.

Czy po BOA trzeba stosować kompresję?

W leczeniu obrzęku limfatycznego bardzo często utrzymanie uzyskanego zmniejszenia obrzęku wymaga odpowiednio dobranej kompresji.

International Society of Lymphology opisuje IPC właśnie w kontekście szerszego postępowania, w którym po redukcji obrzęku istotne może być jego dalsze kontrolowanie za pomocą właściwych wyrobów kompresyjnych.

Nie oznacza to, że każda osoba korzystająca z BOA musi automatycznie otrzymać ten sam wyrób.

Kompresja powinna być dobierana indywidualnie.

Czy BOA zastępuje Kompleksową Terapię Przeciwobrzękową?

Nie.

BOA może być jednym z narzędzi.

Nie zastępuje całego procesu.

W przypadku obrzęku limfatycznego postępowanie może wymagać między innymi:

• diagnostyki,
• pomiarów,
• manualnego drenażu,
• kompresjoterapii,
• bandażowania,
• wyrobów uciskowych,
• ćwiczeń,
• edukacji,
• pielęgnacji skóry.

W ReLimf w Żorach zakres terapii dobierany jest indywidualnie po kwalifikacji.

Jeżeli głównym problemem jest obrzęk, więcej informacji o całym postępowaniu znajdziesz tutaj:

Kompleksowa Terapia Przeciwobrzękowa KTP/KTO w ReLimf

Najczęstsze pytania, FAQ

Czy kompresjoterapia BOA boli?

Prawidłowo dobrana terapia nie powinna powodować silnego bólu.

Pacjent odczuwa rytmiczne ściskanie mankietu.

Jeżeli pojawiają się ból, drętwienie, zaburzenia czucia albo zmiana zabarwienia kończyny, należy przerwać zabieg i ocenić przyczynę.

Czy BOA pomaga na obrzęk limfatyczny nóg?

Może wspomagać jego redukcję.

Przegląd siedmiu randomizowanych badań dotyczących obrzęku kończyn dolnych wskazuje na umiarkowaną pewność dowodów, że IPC może zmniejszać obrzęk, objętość lub obwód kończyny.

Czy BOA pomaga po mastektomii?

Może być elementem postępowania u części pacjentek z obrzękiem limfatycznym po leczeniu raka piersi.

Nie ma jednak podstaw do obietnicy, że samo dodanie IPC zawsze spowoduje większą redukcję obrzęku niż prawidłowo prowadzona terapia przeciwobrzękowa.

Metaanaliza dziewięciu RCT nie wykazała istotnej przewagi w redukcji objętości kończyny.

Czy BOA pomaga na ciężkie nogi?

W przypadku niektórych obrzęków i chorób żylnych kompresja może poprawiać komfort.

Jeżeli obrzęki są znaczne, jednostronne, bolesne lub regularnie narastają, trzeba najpierw określić ich przyczynę.

Czy BOA usuwa wodę z organizmu?

Nie należy tak tego określać.

Terapia może wpływać na przemieszczanie płynu z obrzękniętych tkanek.

Nie jest jednak metodą ogólnego „odwadniania organizmu”.

Czy BOA odchudza?

Nie ma wystarczających dowodów, aby traktować kompresjoterapię pneumatyczną jako samodzielną metodę redukcji tkanki tłuszczowej.

Zmniejszenie obwodu obrzękniętej kończyny może wynikać z redukcji płynu, a nie tłuszczu.

Czy BOA usuwa cellulit?

Materiały producenta zawierają zastosowania kosmetyczne, jednak nie należy na tej podstawie obiecywać trwałego usunięcia cellulitu.

Dowody kliniczne są znacznie słabsze niż dla wybranych zastosowań przeciwobrzękowych.

Czy BOA oczyszcza organizm z toksyn?

Nie ma podstaw do przedstawiania IPC jako metody detoksykacji.

Wpływ na płyn tkankowy i przepływ limfy nie jest równoznaczny z „usuwaniem toksyn”.

Czy BOA można stosować przy zakrzepicy?

Przy podejrzeniu lub rozpoznaniu świeżej zakrzepicy nie należy samodzielnie decydować o zabiegu.

Przewodnik BOA Max 2 wymienia ostrą zakrzepicę żył głębokich i świeżą zakrzepicę żylną jako przeciwwskazania do rutynowej procedury.

Czy BOA zapobiega zakrzepicy?

IPC jest wykorzystywana w medycynie jako jedna z metod mechanicznej profilaktyki zakrzepowo-zatorowej u określonych grup pacjentów.

Nie oznacza to jednak, że każdy zabieg BOA w gabinecie może być reklamowany jako profilaktyka zakrzepicy.

Czy można korzystać z BOA przy żylakach?

Zależy to od stanu układu żylnego i tętniczego oraz występujących objawów.

Zaawansowane problemy naczyniowe wymagają indywidualnej kwalifikacji.

Czy BOA można wykonywać przy niewydolności serca?

Zależy to od stopnia niewydolności i aktualnego stanu pacjenta.

Ciężka lub niewyrównana niewydolność serca stanowi poważne ograniczenie dla terapii kompresyjnej.

Czy można korzystać z BOA po chorobie nowotworowej?

Przebyta choroba nowotworowa nie oznacza automatycznego dożywotniego zakazu terapii.

Obrzęk limfatyczny po leczeniu onkologicznym jest jednym z powodów prowadzenia terapii przeciwobrzękowej.

Aktywna choroba wymaga jednak indywidualnej decyzji medycznej.

Czy można wykonać BOA przy obrzęku niewiadomego pochodzenia?

Najpierw należy określić przyczynę obrzęku.

Jest to szczególnie ważne, gdy obrzęk:

• pojawił się niedawno,
• narasta szybko,
• jest jednostronny,
• jest bolesny,
• towarzyszą mu inne niepokojące objawy.

Podsumowanie

Kompresjoterapia pneumatyczna BOA wykorzystuje sekwencyjny, kontrolowany ucisk wywierany za pomocą wielokomorowych mankietów.

Technologia IPC ma rzeczywiste zastosowania medyczne i nie jest wyłącznie zabiegiem relaksacyjnym.

Jednym z najlepiej udokumentowanych obszarów jej zastosowania jest wspomaganie postępowania w obrzęku limfatycznym.

Nowsze dane dotyczące kończyn dolnych wskazują na umiarkowaną pewność dowodów, że IPC może zmniejszać obrzęk, objętość lub obwód kończyny.

Nie oznacza to jednak, że jeden zabieg usuwa przyczynę choroby albo zastępuje całe postępowanie przeciwobrzękowe.

W obrzęku kończyny górnej po leczeniu raka piersi wyniki dotyczące dodatkowej korzyści IPC są bardziej niejednoznaczne.

Kompresja pneumatyczna może być również stosowana w wybranych problemach żylnych, określonych sytuacjach rehabilitacyjnych oraz jako technologia regeneracyjna.

Nie powinna być natomiast przedstawiana jako metoda:

• odchudzania,
• spalania tkanki tłuszczowej,
• detoksykacji,
• leczenia każdego obrzęku,
• usuwania zakrzepów,
• zastępująca diagnostykę.

W ReLimf w Żorach BOA stanowi sprzęt uzupełniający terapię manualną. O jej zastosowaniu decyduje kwalifikacja, przyczyna obrzęku, aktualny stan tkanek i bezpieczeństwo pacjenta.

W przypadku obrzęku najważniejszym punktem wyjścia nie jest wybór urządzenia, ale ustalenie przyczyny problemu i zaplanowanie właściwego postępowania.

Źródła naukowe i medyczne

International Society of Lymphology. The Diagnosis and Treatment of Peripheral Lymphedema: 2023 Consensus Document of the International Society of Lymphology. Lymphology. 2023;56:133 do 151. Dokument konsensusowy dotyczący diagnostyki i leczenia obrzęku limfatycznego, w tym miejsca IPC w postępowaniu przeciwobrzękowym. Pełny dokument International Society of Lymphology, PDF

O'Donnell TF Jr, Tedesco A, Fish J. A systematic review of contemporary randomized controlled trials for treatment of lower extremity lymphedema by intermittent pneumatic compression devices. Journal of Vascular Surgery: Venous and Lymphatic Disorders. 2026;14(4):102500. DOI: 10.1016/j.jvsv.2026.102500 PMID: 41997536. Przegląd siedmiu randomizowanych badań dotyczących IPC w obrzęku limfatycznym kończyn dolnych. Publikacja w PubMed

Yao M, Peng P, Ding X, Sun Q, Chen L. Comparison of Intermittent Pneumatic Compression Pump as Adjunct to Decongestive Lymphatic Therapy against Decongestive Therapy Alone for Upper Limb Lymphedema after Breast Cancer Surgery: A Systematic Review and Meta-Analysis. Breast Care (Basel). 2024;19(3):155 do 164. DOI: 10.1159/000538940 PMID: 38894955. Metaanaliza dziewięciu randomizowanych badań dotyczących IPC w obrzęku kończyny górnej po leczeniu raka piersi. Publikacja w PubMed

Su L i wsp. Intermittent pneumatic compression devices for the prevention and treatment of breast cancer-related lymphedema, a systematic review and meta-analysis. Supportive Care in Cancer. 2025. DOI: 10.1007/s00520-025-10159-8 PMID: 41272206. Przegląd dotyczący IPC w profilaktyce i terapii obrzęku związanego z leczeniem raka piersi. Publikacja w PubMed

De Maeseneer MG, Kakkos SK, Aherne T i wsp. European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2022 Clinical Practice Guidelines on the Management of Chronic Venous Disease of the Lower Limbs. European Journal of Vascular and Endovascular Surgery. 2022;63(2):184 do 267. DOI: 10.1016/j.ejvs.2021.12.024 PMID: 35027279. Wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia przewlekłych chorób żylnych kończyn dolnych. Publikacja w PubMed

Rabe E, Partsch H, Morrison N i wsp. Risks and contraindications of medical compression treatment, A critical reappraisal. An international consensus statement. Phlebology. 2020;35(7):447 do 460. DOI: 10.1177/0268355520909066 PMID: 32122269. Międzynarodowy konsensus dotyczący ryzyka, przeciwwskazań i bezpieczeństwa medycznej terapii kompresyjnej. Pełny tekst publikacji

National Institute for Health and Care Excellence, NICE. Venous thromboembolism in over 16s: reducing the risk of hospital-acquired deep vein thrombosis or pulmonary embolism. NICE Guideline NG89. Wytyczne dotyczą między innymi zastosowania IPC jako mechanicznej profilaktyki VTE w określonych grupach pacjentów. Aktualne rekomendacje NICE NG89

METRUM CRYOFLEX. BOA MAX 2, Procedure Guideline: Indications, contraindications and side effects. Materiał producenta dotyczący sposobu użycia urządzenia, programów, deklarowanych wskazań i przeciwwskazań. Deklaracje marketingowe producenta nie zostały w tym artykule potraktowane jako niezależny dowód skuteczności klinicznej. BOA Max 2, Procedure Guideline PDF

Maia F, Nakamura FY, Sarmento H, Marcelino R, Ribeiro J. Effects of lower-limb intermittent pneumatic compression on sports recovery: A systematic review and meta-analysis. Biology of Sport. 2024;41(4):263 do 275. DOI: 10.5114/biolsport.2024.133665 PMID: 39416507. Przegląd 17 badań obejmujących 319 uczestników dotyczący zastosowania IPC w regeneracji sportowej. Publikacja w PubMed

METRUM CRYOFLEX, BOA Max 2. Oficjalna specyfikacja urządzenia. Źródło danych technicznych dotyczących między innymi zakresu ciśnienia, liczby komór, parametrów pompy i programów urządzenia. Oficjalna strona BOA Max 2

Autor i odpowiedzialność merytoryczna

Artykuł przygotowany na podstawie aktualnych źródeł naukowych, wytycznych klinicznych i dokumentacji producenta.

ReLimf, fizjoterapia i terapia obrzęków w Żorach ul. Handlowa 1, 44-240 Żory

Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej diagnozy, konsultacji lekarskiej ani kwalifikacji prowadzonej przez odpowiednio wykwalifikowanego specjalistę.

W przypadku nowego, nagłego lub niewyjaśnionego obrzęku, podejrzenia zakrzepicy, poważnych zaburzeń krążenia, niewydolności serca lub innych niepokojących objawów może być konieczna wcześniejsza diagnostyka medyczna.

Umów konsultację kompresjoterapii BOA w Żorach

Masz obrzęk ręki lub nogi, uczucie ciężkości kończyny albo zastanawiasz się, czy kompresjoterapia pneumatyczna może być odpowiednia w Twojej sytuacji?

Podczas konsultacji w ReLimf w Żorach ocenimy objawy, sprawdzimy bezpieczeństwo terapii i ustalimy, czy BOA może stanowić uzupełnienie Twojego planu terapii przeciwobrzękowej.

ReLimf, fizjoterapia i terapia obrzęków ul. Handlowa 1, 44-240 Żory tel. +48 500 855 628 e-mail: kontakt@relimf.pl

Sprawdź drenaż limfatyczny i Kompleksową Terapię Przeciwobrzękową KTP/KTO

Powiązane usługi ReLimf

• Fizjoterapia onkologiczna i po mastektomii
• Fizjoterapia po chirurgii plastycznej i estetycznej