Fala uderzeniowa (Shockwave) w Żorach, działanie, zastosowanie, wskazania i przeciwwskazania

Terapia falą uderzeniową jest metodą wykorzystującą krótkie impulsy energii mechanicznej przekazywane do tkanek.

W fizjoterapii i ortopedii stosowana jest przede wszystkim jako element zachowawczego postępowania w wybranych przewlekłych dolegliwościach układu mięśniowo-szkieletowego, szczególnie dotyczących ścięgien, przyczepów ścięgnistych, rozcięgna podeszwowego oraz niektórych zespołów mięśniowo-powięziowych.

Urządzeniem wykorzystywanym do takiej terapii może być między innymi STORZ MEDICAL MASTERPULS MP200 »ultra«.

Jest to aparat wykorzystujący radialną falę ciśnieniową, często określaną w praktyce jako radialna fala uderzeniowa.

Rozróżnienie to jest ważne.

Nie każda „fala uderzeniowa” działa w taki sam sposób, nie każda dociera na taką samą głębokość i nie można automatycznie zakładać, że wyniki badań dotyczących skupionej fali uderzeniowej będą identyczne dla urządzenia radialnego.

Dostępne badania kliniczne wskazują, że ESWT może być pomocna szczególnie w niektórych przewlekłych tendinopatiach i fasciopatiach.

Jednocześnie skuteczność bardzo wyraźnie zależy od konkretnego rozpoznania.

W niektórych dolegliwościach wyniki badań są stosunkowo korzystne, w innych niejednoznaczne, a w jeszcze innych brakuje wystarczającej jakości dowodów.

Dlatego fala uderzeniowa nie powinna być przedstawiana jako zabieg:

• „regenerujący wszystko”,
• rozbijający wszystkie zwapnienia,
• usuwający każdą bliznę,
• naprawiający uszkodzone ścięgno,
• zastępujący ćwiczenia i rehabilitację,
• gwarantujący trwałe usunięcie bólu.

Poniższy artykuł opiera się na dokumentacji STORZ MEDICAL, stanowisku International Society for Medical Shockwave Treatment (ISMST), wytycznych NICE oraz współczesnych przeglądach systematycznych i metaanalizach.

W ReLimf w Żorach fala uderzeniowa jest traktowana jako technologia uzupełniająca fizjoterapię. Na stronie gabinetu jest opisana jako metoda stosowana w wybranych wskazaniach związanych z napięciem tkanek i ograniczeniami ruchomości, zawsze po indywidualnej ocenie. Samo urządzenie nie zastępuje badania, rozpoznania problemu ani aktywnego planu rehabilitacji.

W gabinecie wykorzystywana jest radialna fala ciśnieniowa. Dlatego przy interpretowaniu badań szczególnie ważne jest odróżnienie jej od skupionej fali uderzeniowej, ponieważ nie każdą publikację dotyczącą fESWT można bezpośrednio odnieść do terapii radialnej.

Sprawdź ofertę ReLimf w Żorach

Najważniejsze informacje w skrócie

Fala uderzeniowa jest metodą wykorzystującą energię mechaniczną.

Urządzenie MASTERPULS MP200 »ultra« generuje radialne fale ciśnieniowe za pomocą pocisku przyspieszanego pneumatycznie w rękojeści.

Pocisk uderza w odpowiedni transmiter.

Energia kinetyczna zostaje zamieniona na impuls mechaniczny przekazywany poprzez skórę do tkanek.

Radialna fala rozchodzi się od miejsca aplikacji na boki i jej energia zmniejsza się wraz ze wzrostem odległości od aplikatora.

Nie jest więc odpowiednikiem skupionej fali uderzeniowej, w której energia może zostać skoncentrowana w określonym obszarze znajdującym się głębiej w tkankach.

International Society for Medical Shockwave Treatment zalicza do standardowych wskazań dla ESWT między innymi wybrane przewlekłe tendinopatie:

• zwapniające tendinopatie barku,
• boczną tendinopatię łokcia,
• zespół bólowy krętarza większego,
• tendinopatię więzadła rzepki,
• tendinopatię Achillesa,
• zapalenie/fasciopatię rozcięgna podeszwowego.

Nie oznacza to jednak, że radialna fala jest właściwa dla każdego z tych problemów ani że skuteczność została jednakowo dobrze potwierdzona.

ISMST podkreśla na przykład, że w przypadku leczenia zwapnień większość dowodów przemawia za stosowaniem skupionych generatorów i wysokiej energii.

Współczesne badania najbardziej konsekwentnie wskazują na możliwą korzyść w przewlekłej fasciopatii podeszwowej.

Dane dotyczące ścięgna Achillesa i więzadła rzepki są bardziej niejednoznaczne.

Przy łokciu tenisisty nowsze metaanalizy są bardziej korzystne niż starsze wytyczne, ale wyniki nadal zależą od protokołu i grupy pacjentów.

W przypadku bólu bocznej części biodra terapia może przynosić krótkoterminową redukcję bólu, ale jakość wielu badań jest ograniczona.

W przypadku zwapniającej tendinopatii stożka rotatorów istnieją dane przemawiające za ESWT, jednak część wytycznych nadal podkreśla znaczną niepewność wyników.

Fala uderzeniowa powinna być więc traktowana jako jedna z możliwych metod rehabilitacji, a nie uniwersalne rozwiązanie każdego bólu.

Czym jest fala uderzeniowa?

W codziennej praktyce określeniem „fala uderzeniowa” opisuje się kilka technologii wykorzystujących impulsy mechaniczne. Najczęściej są to:

• skupiona fala uderzeniowa, fESWT,
• radialna fala ciśnieniowa, rESWT lub R-SW.

ESWT oznacza Extracorporeal Shock Wave Therapy, czyli pozaustrojową terapię falą uderzeniową. Energia jest generowana poza organizmem i przekazywana przez skórę do leczonego obszaru.

Radialna i skupiona fala nie są fizycznie identyczne. Dlatego przy interpretowaniu badań trzeba wiedzieć, jaki rodzaj generatora był używany i nie przenosić automatycznie wyników dotyczących fESWT na urządzenia radialne.

Fala radialna a fala skupiona, najważniejsza różnica

To jeden z najważniejszych elementów, który powinien znać pacjent.

Fala radialna

W urządzeniach takich jak MASTERPULS impuls wytwarzany jest mechanicznie.

Pocisk poruszający się wewnątrz rękojeści uderza w transmiter.

Powstający impuls przechodzi do skóry i tkanek.

Energia rozchodzi się promieniście.

Największe oddziaływanie występuje stosunkowo blisko miejsca przyłożenia aplikatora, a następnie energia stopniowo maleje.

Dlatego radialne systemy bardzo dobrze nadają się do pracy z powierzchownie położonymi strukturami mięśniowo-ścięgnistymi.

Fala skupiona

W systemach skupionych energia może zostać skoncentrowana w określonym obszarze znajdującym się pod powierzchnią skóry.

Pozwala to precyzyjniej oddziaływać na głębiej położoną strukturę.

W zależności od urządzenia skupiona fala może być generowana:

• elektromagnetycznie,
• elektrohydraulicznie,
• piezoelektrycznie.

Dlatego określenia:

„radialna fala”

i

„skupiona fala”

nie powinny być używane wymiennie.

Jak działa MASTERPULS MP200 »ultra«?

MASTERPULS MP200 jest pneumatycznym systemem radialnej terapii falą ciśnieniową.

W rękojeści FALCON znajduje się mechanizm, w którym sprężone powietrze przyspiesza pocisk.

Pocisk uderza w transmiter znajdujący się na końcu rękojeści.

W momencie uderzenia jego energia kinetyczna zostaje przekształcona w impuls mechaniczny.

Transmiter przekazuje energię przez żel sprzęgający do ciała pacjenta.

Impuls rozchodzi się następnie radialnie w tkankach.

Producent oferuje różne transmitery o różnej:

• średnicy,
• geometrii,
• charakterystyce przenoszenia energii,
• przeznaczeniu.

Nie oznacza to jednak, że nazwa konkretnego transmitera jest sama w sobie dowodem jego klinicznej skuteczności w określonej chorobie.

Co fala uderzeniowa robi w tkankach?

Mechanizmy biologiczne ESWT nie zostały wyjaśnione w jednym prostym modelu.

Badania podstawowe opisują między innymi mechanotransdukcję.

Oznacza to sytuację, w której mechaniczny bodziec jest przekształcany przez komórki w odpowiedź biologiczną.

W badaniach eksperymentalnych obserwowano między innymi wpływ na:

• sygnalizację komórkową,
• ekspresję wybranych czynników wzrostowych,
• procesy związane z przebudową tkanek,
• mikrokrążenie,
• odpowiedź bólową,
• metabolizm komórkowy.

Trzeba jednak bardzo uważać podczas przekładania tych mechanizmów na język przeznaczony dla pacjenta.

Fakt, że w eksperymencie komórkowym wykazano zmianę stężenia określonego czynnika, nie oznacza jeszcze, że u pacjenta terapia automatycznie:

„regeneruje ścięgno”

czy:

„tworzy nowe naczynia i naprawia tkankę”.

O skuteczności klinicznej powinny decydować przede wszystkim wyniki badań prowadzonych na pacjentach.

Czy fala uderzeniowa „rozbija” tkanki?

To popularne, ale często nieprawidłowe uproszczenie.

W przypadku typowej radialnej terapii mięśniowo-ścięgnistej nie chodzi o mechaniczne rozbijanie zdrowych tkanek.

Nie powinno się mówić, że urządzenie:

• „rozbija zrosty”,
• „rozbija mięśnie”,
• „kruszy blizny”,
• „rozbija stan zapalny”.

Takie określenia mogą błędnie sugerować fizyczne niszczenie tkanki.

Właściwsze jest mówienie o kontrolowanym bodźcu mechanicznym, który może wpływać na odczuwanie bólu i procesy biologiczne zachodzące w tkankach.

Co jako standardowe wskazania wymienia ISMST?

International Society for Medical Shockwave Treatment w swoim konsensusie wymienia między standardowymi wskazaniami do ESWT przewlekłe tendinopatie:

• zwapniającą tendinopatię barku,
• boczną tendinopatię łokcia,
• zespół bólowy krętarza większego,
• tendinopatię więzadła rzepki,
• tendinopatię Achillesa,
• fasciopatię podeszwową z ostrogą piętową lub bez niej,
• palec trzaskający.

ISMST wymienia również niektóre patologie kości.

Jednocześnie organizacja zaznacza bardzo ważne ograniczenie:

do leczenia kości należy używać wysokoenergetycznej skupionej fali z odpowiednim systemem lokalizacji.

W przypadku zwapnień ISMST również rekomenduje przede wszystkim skupione generatory i wysoką energię.

Oznacza to, że sama obecność określonej choroby na liście wskazań do szeroko rozumianej ESWT nie oznacza, że urządzenie radialne MASTERPULS będzie odpowiednim wyborem w każdym przypadku.

Fala uderzeniowa a rozcięgno podeszwowe

Fasciopatia podeszwowa jest jednym z najlepiej przebadanych zastosowań ESWT.

Typowym objawem jest ból pod piętą, często najbardziej nasilony:

• podczas pierwszych kroków rano,
• po dłuższym siedzeniu,
• po zwiększonym obciążeniu.

W 2024 roku opublikowano przegląd systematyczny i metaanalizę dotyczącą ESWT w fasciopatii podeszwowej.

Do analizy włączono 11 badań.

Zarówno skupiona, jak i radialna ESWT wiązały się ze zmniejszeniem natężenia bólu.

Autorzy zwrócili jednak uwagę, że efekt terapii zależy od zastosowanych parametrów.

Inna metaanaliza z 2024 roku obejmująca 16 badań i 1121 pacjentów porównywała ESWT z iniekcjami kortykosteroidowymi.

W obserwacji około trzymiesięcznej i sześciomiesięcznej ESWT wypadała korzystnie w części parametrów bólu i funkcji.

Należy jednak zauważyć, że starsze wytyczne NICE są ostrożniejsze.

NICE uznało wcześniej, że bezpieczeństwo ESWT przy opornej fasciopatii nie budzi dużych obaw, ale wyniki dotyczące skuteczności były niespójne.

Od czasu publikacji tych rekomendacji pojawiło się jednak wiele nowych badań.

Obecny obraz literatury jest więc bardziej korzystny dla ESWT niż sugerowały pierwsze wytyczne, choć nadal nie ma jednego uniwersalnego protokołu.

Czy fala uderzeniowa usuwa ostrogę piętową?

Określenie „rozbijanie ostrogi piętowej” jest dużym uproszczeniem.

W wielu przypadkach obecność ostrogi w badaniu RTG nie jest głównym wyznacznikiem bólu.

ESWT w fasciopatii podeszwowej stosowana jest przede wszystkim w celu wpływu na:

• objawy bólowe,
• funkcję,
• tkanki okolicy przyczepu rozcięgna podeszwowego.

Pacjent może odczuwać znaczącą poprawę bez „zniknięcia” ostrogi na zdjęciu rentgenowskim.

Dlatego nie należy obiecywać:

„fala rozbije ostrogę i problem zniknie”.

Bardziej prawidłowo:

fala uderzeniowa może być jednym z elementów leczenia przewlekłej fasciopatii podeszwowej, również u osób, u których w badaniach obrazowych występuje ostroga piętowa.

Tendinopatia Achillesa

Tendinopatia Achillesa może dotyczyć:

• środkowej części ścięgna,
• przyczepu ścięgna do kości piętowej.

W obu przypadkach podstawowym elementem rehabilitacji jest zazwyczaj odpowiednio dozowane obciążanie ścięgna.

Fala uderzeniowa może być rozważana jako terapia dodatkowa.

Dowody nie są jednak tak jednoznaczne jak w fasciopatii podeszwowej.

Metaanaliza z 2023 roku dotycząca ESWT jako samodzielnej terapii tendinopatii Achillesa oceniła jakość dowodów jako bardzo niską.

Nie wykazano jednoznacznej przewagi nad innymi metodami zachowawczymi w bólu ani wyniku VISA-A.

Inny przegląd dotyczący tendinopatii rzepki, Achillesa i fasciopatii podeszwowej wskazał, że dla Achillesa efekt ESWT był niewielki i niepewny.

Dlatego nie należy mówić:

„fala uderzeniowa leczy achillesa”.

Bardziej prawidłowe określenie:

ESWT może być rozważana jako element leczenia przewlekłej tendinopatii Achillesa, szczególnie gdy odpowiednio prowadzona rehabilitacja nie daje wystarczającej poprawy, ale pewność dowodów pozostaje ograniczona.

Kolano skoczka, tendinopatia więzadła rzepki

Tendinopatia więzadła rzepki występuje szczególnie często u osób wykonujących dużą liczbę:

• skoków,
• sprintów,
• gwałtownych zmian kierunku.

Najważniejszą częścią rehabilitacji jest najczęściej stopniowany trening obciążeniowy.

ESWT bywa stosowana jako dodatek.

Metaanaliza z 2023 roku wykazała, że w krótkim terminie ESWT lub ESWT połączona z ćwiczeniami ekscentrycznymi miała niewielki albo pomijalny efekt w porównaniu z placebo lub placebo połączonym z ćwiczeniami.

W porównaniu z niektórymi formami leczenia zachowawczego wyniki były korzystniejsze.

Dowody pozostają jednak znacznie słabsze niż w przypadku fasciopatii podeszwowej.

Dlatego terapia nie powinna zastępować prawidłowego programu obciążania ścięgna.

Łokieć tenisisty

Boczna tendinopatia łokcia, potocznie nazywana łokciem tenisisty, dotyczy struktur ścięgnistych prostowników nadgarstka.

Starsze wytyczne NICE oceniały wyniki ESWT jako niespójne.

W części badań obserwowano poprawę, w innych nie stwierdzano przewagi nad zabiegiem pozorowanym.

Nowsze dane są bardziej korzystne.

Metaanaliza z 2024 roku porównująca ESWT z miejscowymi iniekcjami kortykosteroidowymi wykazała, że:

• w pierwszym miesiącu kortykosteroid dawał lepsze wyniki,
• po 3 i 6 miesiącach wyniki dotyczące bólu i funkcji były korzystniejsze dla ESWT.

Nie oznacza to jednak, że ESWT jest automatycznie najlepszym leczeniem łokcia tenisisty.

Nadal znaczenie mają:

• modyfikacja przeciążeń,
• ćwiczenia,
• odbudowa siły,
• stopniowe zwiększanie tolerancji ścięgna na obciążenie.

Łokieć golfisty

Przyśrodkowa tendinopatia łokcia jest znacznie słabiej przebadana niż łokieć tenisisty.

ISMST wymienia ją wśród częstych zastosowań klinicznych ESWT, ale nie w tej samej kategorii „standardowych wskazań” co boczną tendinopatię łokcia.

Oznacza to, że terapia może być wykorzystywana w wybranych przypadkach, ale nie należy przedstawiać jej skuteczności jako równie dobrze udokumentowanej.

Ból bocznej części biodra, GTPS

Greater Trochanteric Pain Syndrome, czyli zespół bólowy krętarza większego, obejmuje problemy struktur znajdujących się w bocznej części biodra.

Obecnie wiadomo, że nie zawsze jest to po prostu „zapalenie kaletki”.

U wielu pacjentów istotną rolę odgrywają ścięgna mięśni pośladkowych.

Metaanaliza ośmiu randomizowanych badań z 2024 roku obejmująca 754 pacjentów wykazała krótkoterminową redukcję bólu około 2 do 4 miesiące po ESWT.

Poprawa funkcjonalna po 6 miesiącach była statystycznie widoczna, ale nie przekroczyła minimalnej klinicznie istotnej różnicy.

Co bardzo ważne:

7 z 8 badań miało wysokie ryzyko błędu systematycznego.

W analizie fala skupiona dawała również większą redukcję bólu niż radialna.

Inny przegląd z 2024 roku nie wykazał jednoznacznej statystycznej przewagi ESWT nad grupami kontrolnymi.

Dlatego bardziej właściwe jest stwierdzenie:

ESWT może zmniejszać ból u części pacjentów z GTPS, ale pewność co do wielkości i trwałości efektu pozostaje ograniczona.

Bark i tendinopatia stożka rotatorów

Tutaj kluczowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie:

czy w ścięgnie występuje zwapnienie?

W 2025 roku opublikowano kliniczne wytyczne dotyczące tendinopatii stożka rotatorów.

Autorzy zalecają, aby nie stosować ESWT w celu zmniejszenia bólu i niesprawności przy tendinopatii stożka rotatorów bez zwapnienia.

W przypadku tendinopatii zwapniającej wytyczne dopuszczają zastosowanie ESWT.

To istotne, ponieważ wrzucanie wszystkich problemów barku do jednego worka może prowadzić do błędnej kwalifikacji.

Zwapnienia barku

Zwapniająca tendinopatia stożka rotatorów jest jednym z najlepiej znanych zastosowań ESWT.

Metaanaliza z 2024 roku obejmująca 21 randomizowanych badań wykazała przewagę ESWT nad zabiegiem pozorowanym w części parametrów bólu i funkcji. W niektórych analizach wysokoenergetyczna ESWT dawała lepsze wyniki niż niskoenergetyczna, jednak pewność dowodów oceniono jako bardzo niską.

NICE pozostaje bardziej zachowawcze i wskazuje, że dowody skuteczności są niewystarczające, natomiast nowsze wytyczne dotyczące stożka rotatorów dopuszczają ESWT przy tendinopatii zwapniającej.

Trzeba tu szczególnie odróżnić falę skupioną od radialnej. ISMST przy leczeniu zwapnień wskazuje przede wszystkim na wysokoenergetyczne źródła skupione. MASTERPULS MP200 używany w ReLimf jest systemem radialnym, dlatego nie powinien być reklamowany jako urządzenie gwarantujące „rozbijanie zwapnień”.

Punkty spustowe i zespół mięśniowo-powięziowy

Radialna fala jest często wykorzystywana w pracy z mięśniami i bolesnymi obszarami określanymi jako punkty spustowe.

Metaanaliza opublikowana w 2024 roku objęła 27 badań z randomizacją dotyczących zespołu bólu mięśniowo-powięziowego.

W porównaniu z grupami kontrolnymi ESWT wiązała się z poprawą:

• natężenia bólu,
• progu bólu uciskowego,
• części parametrów funkcjonalnych.

Występowała jednak duża heterogeniczność wyników.

Co ważne, terapia nie wykazywała wyraźnej przewagi nad częścią innych aktywnych metod, takich jak:

• suche igłowanie,
• ćwiczenia,
• iniekcje,
• laser.

Może więc być jednym z narzędzi wykorzystywanych w szerszym programie terapii.

Nie należy jednak mówić, że:

„fala usuwa wszystkie punkty spustowe”.

Shin splints, zespół przeciążeniowy podudzia

Medial tibial stress syndrome, określany często jako shin splints, występuje szczególnie u:

• biegaczy,
• sportowców,
• osób szybko zwiększających objętość treningu.

ISMST wymienia tibial stress syndrome wśród częstych zastosowań klinicznych ESWT.

Przegląd dotyczący sportowców i osób aktywnych fizycznie z 2024 roku wskazał możliwość zastosowania ESWT jako dodatku do ćwiczeń w medial tibial stress syndrome.

Nie zastępuje to jednak konieczności oceny:

• obciążeń treningowych,
• regeneracji,
• mechaniki ruchu,
• siły kończyny,
• ewentualnego złamania przeciążeniowego.

Jeżeli podejrzewa się złamanie zmęczeniowe, sytuacja wymaga innej diagnostyki i nie powinna być traktowana jak zwykłe „shin splints”.

Fala uderzeniowa po urazach

Fala uderzeniowa nie jest automatyczną metodą pierwszego wyboru po świeżym urazie.

Najpierw należy ustalić, czy doszło do:

• stłuczenia,
• naciągnięcia lub naderwania,
• pełnego zerwania ścięgna,
• złamania,
• dużego krwiaka,
• uszkodzenia naczyniowego.

Przy podejrzeniu złamania, pełnego zerwania, znacznego krwiaka lub zakrzepicy potrzebna jest wcześniejsza diagnostyka. Wysoka bolesność sama w sobie nie jest wskazaniem do zastosowania silniejszej fali.

Fala uderzeniowa po operacji

Podobnie jak w przypadku innych metod fizykoterapii, okres pooperacyjny wymaga indywidualnej kwalifikacji.

Znaczenie ma:

• rodzaj operacji,
• stan rany,
• etap gojenia,
• zastosowane implanty,
• lokalizacja operowanego miejsca,
• ryzyko zakrzepowe,
• zalecenia chirurga.

Nie należy automatycznie wykonywać radialnej fali bezpośrednio nad świeżo operowaną okolicą.

W ReLimf w Żorach dobór metod po operacji wynika z etapu gojenia, stanu tkanek, zaleceń chirurga i przeciwwskazań. Jeżeli problem pojawił się po zabiegu chirurgicznym, pierwszym krokiem powinna być ocena pooperacyjna, a dopiero później decyzja, czy fala uderzeniowa ma w danym momencie uzasadnienie.

Sprawdź fizjoterapię po chirurgii plastycznej i estetycznej w ReLimf

Czy fala uderzeniowa regeneruje ścięgna?

Nie należy przedstawiać jej w ten sposób.

W badaniach eksperymentalnych obserwowano reakcje biologiczne potencjalnie związane z przebudową ścięgna.

Klinicznie ocenia się jednak przede wszystkim:

• ból,
• funkcję,
• możliwość powrotu do aktywności.

Jeżeli pacjent po terapii ma mniej bólu, nie oznacza to automatycznie, że ścięgno zostało anatomicznie „zregenerowane”.

Tendinopatia jest złożonym problemem.

Podstawą długoterminowej poprawy bardzo często pozostaje przywracanie odpowiedniej zdolności ścięgna do przenoszenia obciążenia poprzez ćwiczenia.

Jak wygląda zabieg?

Najpierw terapeuta określa obszar odpowiedzialny za dolegliwości i sprawdza przeciwwskazania.

Na skórę nanoszony jest żel sprzęgający, a następnie odpowiedni transmiter przykładany jest do leczonego miejsca. Urządzenie generuje serię impulsów, a terapeuta może zmieniać ciśnienie, częstotliwość i sposób prowadzenia aplikatora zależnie od celu terapii i tolerancji pacjenta.

MASTERPULS pozwala regulować najważniejsze parametry bezpośrednio z rękojeści FALCON.

Jak dobiera się intensywność?

Nie istnieje jedna wartość właściwa dla każdego pacjenta.

Na dobór parametrów wpływają:

• rozpoznanie,
• miejsce zabiegu,
• struktura poddawana terapii,
• zastosowany transmiter,
• tolerancja pacjenta,
• etap rehabilitacji,
• doświadczenie kliniczne i protokół.

MASTERPULS MP200 pozwala na pracę do 5 bar_eff.

Nie oznacza to jednak, że:

„5 bar jest najskuteczniejsze”.

Wyższa wartość nie jest automatycznie lepsza.

Parametry powinny być dopasowane do konkretnego przypadku.

Ile impulsów wykonuje się podczas zabiegu?

W badaniach klinicznych stosowano bardzo różne protokoły.

Można spotkać:

• około 1000 impulsów,
• 1500 impulsów,
• 2000 impulsów,
• 2500 lub więcej impulsów.

Nie ma jednej uniwersalnej wartości.

Liczby nie powinno się wybierać wyłącznie dlatego, że:

„standardowo każdy dostaje 2000”.

Znaczenie ma wielkość obszaru, wskazanie, typ fali i parametry energii.

Jak często wykonuje się zabiegi?

Typowe protokoły badań często obejmują kilka sesji wykonywanych w odstępach około tygodnia.

Nie jest to jednak uniwersalna reguła.

W zależności od badania stosowano:

• jeden zabieg,
• trzy sesje,
• cztery sesje,
• pięć lub więcej zabiegów.

Dlatego obietnice typu:

„3 zabiegi wystarczą każdemu”

nie mają podstaw.

Czy fala uderzeniowa boli?

Może.

To jedna z metod fizjoterapeutycznych, która może być wyraźnie odczuwalna.

Natężenie odczuwanego dyskomfortu zależy od:

• poziomu energii,
• miejsca terapii,
• aktualnej bolesności,
• używanego transmitera,
• indywidualnej wrażliwości.

Celem nie powinno być jednak zadawanie jak największego bólu.

Stwierdzenie:

„im bardziej boli podczas zabiegu, tym lepiej działa”

nie ma uzasadnienia.

Parametry powinny pozwalać na prawidłowe wykonanie terapii przy akceptowalnej tolerancji pacjenta.

Kiedy pojawia się poprawa?

Nie zawsze bezpośrednio po zabiegu.

U części osób może wystąpić szybkie zmniejszenie bólu.

W badaniach dotyczących tendinopatii istotne wyniki często oceniano jednak dopiero:

• po kilku tygodniach,
• po 3 miesiącach,
• po 6 miesiącach.

Dlatego brak spektakularnej zmiany bezpośrednio po pierwszym zabiegu nie oznacza automatycznie braku efektu.

Z drugiej strony natychmiastowe zmniejszenie bólu również nie jest dowodem, że problem został trwale wyleczony.

Jakich efektów można realnie oczekiwać?

U prawidłowo zakwalifikowanego pacjenta celem terapii może być:

• zmniejszenie bólu,
• poprawa funkcji,
• poprawa tolerancji obciążenia,
• ułatwienie realizacji aktywnej rehabilitacji.

Efekt zależy jednak od rozpoznania.

Stosunkowo dobre dane dotyczą przewlekłej fasciopatii podeszwowej.

Dla części tendinopatii wyniki są umiarkowane lub niejednoznaczne.

Najrozsądniejszym komunikatem dla pacjenta jest:

fala uderzeniowa może być wartościowym elementem leczenia określonych przewlekłych problemów mięśniowo-ścięgnistych, ale jej skuteczność zależy od rodzaju dolegliwości i nie jest gwarantowana.

Czego nie należy obiecywać?

Nie należy przedstawiać radialnej fali jako metody:

• „naprawiającej każde ścięgno”,
• trwale usuwającej każdy ból,
• odbudowującej chrząstkę,
• cofającej zwyrodnienia,
• rozpuszczającej wszystkie zwapnienia,
• kruszącej ostrogę piętową,
• „rozbijającej” zrosty,
• eliminującej przepuklinę krążka międzykręgowego,
• leczącej każdą kontuzję sportową,
• zastępującej rehabilitację,
• gwarantującej powrót do sportu.

Takie określenia znacznie wykraczają poza wyniki badań klinicznych.

Przeciwwskazania do MASTERPULS MP200

Instrukcja MASTERPULS MP200 wskazuje przykładowo, że zabiegu nie powinno się wykonywać w przypadku:

• zaburzeń krzepnięcia, np. hemofilii,
• stosowania leków przeciwkrzepliwych wymienionych przez producenta, szczególnie antagonistów witaminy K takich jak warfaryna/phenprocoumon,
• zakrzepicy,
• ciąży,
• terapii kortykosteroidami w okresie do 6 tygodni przed pierwszym zabiegiem.

Producent zaznacza jednocześnie, że lista przeciwwskazań nie jest kompletna i bezwzględnie aktualna dla wszystkich możliwych sytuacji.

Dlatego przed terapią konieczny jest wywiad i kwalifikacja.

Co mówi ISMST o przeciwwskazaniach dla fali radialnej?

International Society for Medical Shockwave Treatment rozróżnia przeciwwskazania zależnie od rodzaju źródła i energii.

Dla techniki radialnej oraz niskoenergetycznej terapii skupionej ISMST wymienia między innymi:

• nowotwór złośliwy znajdujący się w polu działania fali,
• płód znajdujący się w polu działania,
• rozrusznik lub kardiowerter-defibrylator znajdujący się w polu działania.

W przypadku wysokoenergetycznych źródeł skupionych lista jest szersza.

Nie oznacza to, że można zignorować bardziej restrykcyjne przeciwwskazania zawarte w instrukcji konkretnego urządzenia.

Przy pracy aparatem MASTERPULS należy przestrzegać jego aktualnej instrukcji użytkowania.

Leki przeciwkrzepliwe i zaburzenia krzepnięcia

Radialna fala może powodować miejscowe:

• wybroczyny,
• zaczerwienienie,
• krwiaki.

Dlatego zaburzenia krzepnięcia i leki przeciwkrzepliwe są bardzo ważnym elementem kwalifikacji.

Instrukcja MASTERPULS MP200 wskazuje między przeciwwskazaniami zaburzenia krzepnięcia oraz stosowanie antykoagulantów, ze szczególnym wskazaniem na leki z grupy antagonistów witaminy K.

Nie należy jednak samodzielnie odstawiać przepisanych leków po to, żeby wykonać zabieg.

Decyzja dotycząca farmakoterapii należy do lekarza.

Zakrzepica

Instrukcja MASTERPULS MP200 wymienia zakrzepicę jako przeciwwskazanie.

Dlatego osoba z podejrzeniem zakrzepicy nie powinna być kierowana na falę uderzeniową.

Objawy alarmujące mogą obejmować:

• nagły jednostronny obrzęk,
• ból łydki,
• zaczerwienienie,
• zwiększone ucieplenie,
• duszność.

W takiej sytuacji pierwszym krokiem powinna być diagnostyka medyczna.

Ciąża

Ciąża jest wymieniona w instrukcji MASTERPULS MP200 wśród przeciwwskazań.

ISMST formułuje przeciwwskazanie bardziej lokalnie, wskazując przede wszystkim płód znajdujący się w polu działania fali.

Przy konkretnym urządzeniu należy jednak przestrzegać jego instrukcji użytkowania.

Dlatego nie należy przedstawiać MASTERPULS MP200 jako standardowego zabiegu przeznaczonego dla kobiet w ciąży.

Choroba nowotworowa

ISMST wskazuje jako przeciwwskazanie do radialnej terapii przede wszystkim nowotwór złośliwy znajdujący się w polu działania fali.

W starszych instrukcjach niektórych urządzeń MASTERPULS można znaleźć szersze zapisy dotyczące chorób nowotworowych.

Dlatego kwalifikacja pacjenta z aktualną lub przebytą chorobą nowotworową powinna opierać się na:

• aktualnym stanie klinicznym,
• miejscu planowanego zabiegu,
• aktualnej instrukcji konkretnego urządzenia,
• w razie potrzeby opinii lekarza prowadzącego.

Nie należy tworzyć ani automatycznego zakazu dla każdej osoby po chorobie nowotworowej, ani automatycznie uznawać zabiegu za bezpieczny.

Kortykosteroidy

Instrukcja MASTERPULS MP200 wymienia terapię kortykosteroidami do sześciu tygodni przed pierwszym zabiegiem jako przeciwwskazanie.

Ma to znaczenie szczególnie u pacjentów, którzy niedawno otrzymali iniekcję kortykosteroidu w leczoną okolicę.

Przed zabiegiem należy więc dokładnie zapytać o:

• zastrzyki dostawowe,
• zastrzyki okołostawowe,
• zastrzyki w okolicy ścięgna,
• inne stosowane steroidy.

Nie należy zatajać takiej informacji przed terapeutą.

Gdzie nie powinno się stosować fali?

Instrukcja MASTERPULS MP200 ostrzega, że fal nie należy aplikować:

• na obszary znajdujące się nad tkanką wypełnioną powietrzem, np. płucem,
• w bezpośredniej okolicy dużych naczyń,
• w bezpośredniej okolicy dużych nerwów,
• nad kręgosłupem,
• w obrębie głowy, z wyjątkiem dopuszczonych obszarów twarzy.

To szczególnie ważne, ponieważ radialnej fali nie należy traktować jak zwykłego masażera, którym można pracować po dowolnym miejscu ciała.

Możliwe działania niepożądane

Według instrukcji MASTERPULS MP200 po terapii mogą wystąpić między innymi:

• obrzęk,
• zaczerwienienie,
• krwiak,
• drobne wybroczyny,
• ból,
• uszkodzenia skóry w określonych sytuacjach, szczególnie związanych z wcześniejszą terapią kortykosteroidami.

Producent wskazuje, że typowe miejscowe działania niepożądane zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku dni.

W badaniach klinicznych dotyczących ESWT również często opisywano:

• przejściowy ból w trakcie zabiegu,
• zaczerwienienie,
• niewielkie miejscowe obrzęki,
• zasinienia.

Ciężkie działania niepożądane występują znacznie rzadziej.

Nie oznacza to jednak, że zabieg jest „całkowicie bez ryzyka”.

Czy po zabiegu może boleć bardziej?

Tak.

Przejściowe zwiększenie dolegliwości może wystąpić.

Samo nasilenie bólu po zabiegu nie jest jednak dowodem skuteczności.

Nie powinno obowiązywać podejście:

„musi boleć przez dwa dni, bo wtedy wiadomo, że zadziałało”.

Jeżeli ból jest:

• bardzo silny,
• szybko narasta,
• utrzymuje się nietypowo długo,
• towarzyszy mu znaczny obrzęk lub inny niepokojący objaw,

stan powinien zostać ponownie oceniony.

Czy ćwiczenia są nadal potrzebne?

Bardzo często tak.

Szczególnie w tendinopatiach długoterminowym celem rehabilitacji jest zwiększenie zdolności tkanki do tolerowania obciążenia.

Fala uderzeniowa jest metodą pasywną.

Może ułatwić kontrolę objawów, ale nie zastępuje:

• siły mięśni,
• koordynacji,
• tolerancji wysiłku,
• stopniowego zwiększania obciążeń,
• powrotu do pracy lub sportu.

Dlatego najlepszym sposobem myślenia o ESWT jest często:

„narzędzie wspierające rehabilitację”

a nie:

„zabieg, który wykonuje całą rehabilitację za pacjenta”.

MASTERPULS MP200 »ultra«, jaki to dokładnie sprzęt?

MASTERPULS MP200 »ultra« firmy STORZ MEDICAL jest urządzeniem przeznaczonym do radialnej terapii falą ciśnieniową.

System posiada zintegrowany kompresor.

Radialne impulsy generowane są przy pomocy rękojeści FALCON.

Podstawowe parametry według aktualnych danych STORZ MEDICAL

Rodzaj terapii

Radialna fala ciśnieniowa / radial shock wave therapy.

Ciśnienie

Maksymalnie:

5 bar_eff

Częstotliwość

1 do 21 Hz

MP200 pozwala zachować wysoki zakres pracy bez konieczności ograniczania się wyłącznie do niskich częstotliwości przy wysokiej intensywności.

Minimalny zakres energii

Producent linii MASTERPULS »ultra« podaje zakres rozpoczynający się od około:

0,3 bar_eff

Pozwala to stopniowo zwiększać intensywność u pacjentów o większej wrażliwości.

Rękojeść

FALCON.

Rękojeść umożliwia regulację najważniejszych parametrów bezpośrednio podczas pracy przy pacjencie.

Funkcja Skin Touch

System posiada funkcję aktywacji/kontroli kontaktu z powierzchnią skóry.

Ekran

Opcjonalny:

10-calowy ekran dotykowy.

Może służyć między innymi do:

• sterowania urządzeniem,
• prowadzenia danych pacjenta,
• wyświetlania parametrów,
• korzystania z materiałów i zaleceń zabiegowych producenta.

Wymiary

Bez ekranu:

466 × 187 × 454 mm.

Masa

Około:

23 kg.

V-ACTOR

Do urządzenia może być podłączona opcjonalna rękojeść V-ACTOR HF przeznaczona do terapii wibracyjnej.

Zakres częstotliwości aktualnie podawany przez producenta:

1 do 50 Hz.

V-ACTOR nie jest jednak tym samym co radialna fala uderzeniowa.

VACU-ACTOR

MP200 może być wyposażony w system VACU-ACTOR do terapii podciśnieniowej.

Dostępne są kubki VACU o różnych średnicach.

Terapia podciśnieniowa również stanowi oddzielną metodę i nie należy przypisywać jej efektów samej fali uderzeniowej.

Najczęstsze pytania, FAQ

Czy fala uderzeniowa pomaga na ostrogę piętową?

Może pomagać przede wszystkim przy przewlekłej fasciopatii podeszwowej, która często współwystępuje z ostrogą. Celem nie musi być fizyczne usunięcie ostrogi, poprawa może wystąpić bez jej zniknięcia w RTG.

Czy fala pomaga na ścięgno Achillesa?

Może być stosowana jako element terapii przewlekłej tendinopatii Achillesa, ale jakość dowodów jest ograniczona. Ćwiczenia i progresywne obciążanie ścięgna pozostają podstawą rehabilitacji.

Czy pomaga na łokieć tenisisty?

Nowsze badania sugerują możliwą poprawę bólu i funkcji w obserwacji kilkumiesięcznej. ESWT nie zastępuje jednak programu ćwiczeń i modyfikacji przeciążeń.

Czy fala pomaga na zwapnienia barku?

Może mieć zastosowanie przy tendinopatii zwapniającej, ale trzeba odróżnić falę radialną od skupionej. MASTERPULS MP200 jest urządzeniem radialnym, a ISMST przy zwapnieniach preferuje przede wszystkim wysokoenergetyczne źródła skupione.

Czy fala „rozbija” zwapnienia albo ostrogę?

Takie określenie jest zbyt uproszczone. Efekt kliniczny nie polega wyłącznie na mechanicznym kruszeniu zmian, a poprawa objawów nie wymaga ich całkowitego zniknięcia.

Czy fala uderzeniowa regeneruje ścięgno lub chrząstkę?

Nie ma podstaw do gwarantowania strukturalnej regeneracji ścięgna ani odbudowy chrząstki. Terapia może wpływać na ból i funkcję, ale nie cofa automatycznie zmian zwyrodnieniowych.

Czy zabieg jest bolesny?

Może powodować wyraźny dyskomfort. Intensywność powinna być dostosowana do tolerancji pacjenta. Silny ból nie jest warunkiem skuteczności.

Czy po zabiegu mogą powstać siniaki?

Tak. Możliwe są miejscowe zaczerwienienie, wybroczyny, krwiak, obrzęk lub przejściowe nasilenie bólu.

Czy można wykonywać falę przy lekach przeciwkrzepliwych?

Wymaga to szczególnej ostrożności. Instrukcja MASTERPULS MP200 wymienia zaburzenia krzepnięcia i określone leki przeciwkrzepliwe wśród przeciwwskazań. Nie należy samodzielnie odstawiać leków.

Czy można wykonywać falę przy zakrzepicy lub w ciąży?

Zakrzepica i ciąża są wymienione w instrukcji MASTERPULS MP200 wśród przeciwwskazań. Podejrzenie świeżej zakrzepicy wymaga diagnostyki medycznej.

Ile zabiegów potrzeba?

Nie istnieje jedna liczba odpowiednia dla każdego problemu. W badaniach często stosuje się serie kilku sesji, ale liczba i odstępy zależą od rozpoznania i protokołu.

Czy po fali nadal trzeba ćwiczyć?

W wielu problemach, szczególnie w tendinopatiach, tak. Fala uderzeniowa jest metodą wspomagającą i nie zastępuje stopniowanego obciążania, treningu siłowego ani powrotu do aktywności.

Podsumowanie

Terapia falą uderzeniową jest metodą wykorzystującą kontrolowane impulsy energii mechanicznej.

Urządzenie STORZ MEDICAL MASTERPULS MP200 »ultra« wykorzystuje radialną falę ciśnieniową generowaną przez pneumatycznie przyspieszany pocisk uderzający w transmiter.

Najważniejsze jest rozróżnienie radialnej i skupionej fali uderzeniowej.

Nie są one fizycznie identyczne i nie należy automatycznie przenosić wyników badań dotyczących jednego rodzaju terapii na drugi.

W praktyce klinicznej ESWT najczęściej wykorzystywana jest w leczeniu wybranych przewlekłych problemów ścięgnistych i przyczepowych.

Do najlepiej przebadanych należy fasciopatia podeszwowa.

Nowsze metaanalizy wskazują na istotne zmniejszenie bólu zarówno po radialnej, jak i skupionej ESWT.

W przypadku tendinopatii Achillesa oraz tendinopatii więzadła rzepki wyniki są bardziej niejednoznaczne i nie uzasadniają zastępowania aktywnej rehabilitacji falą uderzeniową.

Przy bocznej tendinopatii łokcia nowsze badania wskazują na potencjalną poprawę średnio- i długoterminową, choć starsze wytyczne oceniały wyniki jako niespójne.

W zespole bólowym krętarza większego możliwa jest krótkoterminowa redukcja bólu, ale jakość wielu dostępnych badań pozostaje ograniczona.

W przypadku barku szczególnie istotne jest rozróżnienie tendinopatii zwapniającej od niezwapniającej.

Aktualne wytyczne dotyczące stożka rotatorów nie zalecają ESWT przy tendinopatii bez zwapnienia, natomiast dopuszczają ją przy tendinopatii zwapniającej.

Jednocześnie ISMST wskazuje, że w przypadku zwapnień największe uzasadnienie ma wysokoenergetyczna fala skupiona.

MASTERPULS MP200 jest urządzeniem radialnym.

Nie należy więc reklamować go jako maszyny:

• „rozbijającej każde zwapnienie”,
• „kruszącej ostrogi”,
• „regenerującej wszystkie ścięgna”,
• odbudowującej chrząstkę,
• usuwającej przepukliny dysków,
• zastępującej ćwiczenia.

Najbardziej uzasadnione jest traktowanie radialnej fali uderzeniowej jako narzędzia wspierającego leczenie określonych problemów mięśniowo-ścięgnistych po prawidłowym rozpoznaniu i kwalifikacji.

O zastosowaniu powinny decydować:

• dokładne rozpoznanie,
• czas trwania problemu,
• wcześniejsze leczenie,
• stan tkanek,
• przeciwwskazania,
• rodzaj stosowanej technologii,
• aktualna wiedza naukowa,
• cały plan rehabilitacji.

W ReLimf w Żorach fala uderzeniowa nie jest dobierana wyłącznie na podstawie nazwy dolegliwości. Najpierw oceniany jest problem pacjenta, bezpieczeństwo terapii i jej miejsce w całym planie postępowania. Jeżeli inna metoda ma w danej sytuacji większe uzasadnienie, plan terapii powinien zostać odpowiednio zmodyfikowany.

Źródła naukowe i dokumentacja medyczna

STORZ MEDICAL AG. MASTERPULS »ultra« line, Radial Shock Wave Therapy. Oficjalne dane urządzenia MASTERPULS MP200 »ultra«: technologia radialna, zakres ciśnienia i częstotliwości, rękojeść FALCON, V-ACTOR i VACU-ACTOR. Oficjalna strona MASTERPULS »ultra«

STORZ MEDICAL AG. MASTERPULS MP200, Operating Manual. Źródło informacji o zasadach działania, przeciwwskazaniach, ograniczeniach lokalizacyjnych i możliwych działaniach niepożądanych. Instrukcja MASTERPULS MP200, PDF

International Society for Medical Shockwave Treatment, ISMST. Consensus Statement on ESWT Indications and Contraindications. Wskazania, przeciwwskazania oraz rozróżnienie fal skupionych i radialnych fal ciśnieniowych. Rekomendacje ISMST

Lippi L, Folli A, Moalli S i wsp. Efficacy and tolerability of extracorporeal shock wave therapy in patients with plantar fasciopathy. European Journal of Physical and Rehabilitation Medicine. 2024;60(5):832 do 846. DOI: 10.23736/S1973-9087.24.08136-X. PMID: 39257331. PubMed

Cortés-Pérez I, Moreno-Montilla L, Ibáñez-Vera AJ i wsp. ESWT compared with corticosteroid injections in plantar fasciitis. Clinical Rehabilitation. 2024;38(8):1023 do 1043. DOI: 10.1177/02692155241253779. PMID: 38738305. PubMed

NICE. Extracorporeal shockwave therapy for refractory plantar fasciitis. HTG200. Wytyczne NICE

Stania M, Malá J, Chmielewska D. The Efficacy of Extracorporeal Shock Wave Therapy as a Monotherapy for Achilles Tendinopathy. Journal of Chiropractic Medicine. 2023;22(4):294 do 301. DOI: 10.1016/j.jcm.2023.04.003. PMID: 38205224. PubMed

Charles R, Fang L, Zhu R, Wang J. The effectiveness of shockwave therapy on patellar tendinopathy, Achilles tendinopathy, and plantar fasciitis. 2023. PMID: 37662911. PubMed

NICE. Extracorporeal shockwave therapy for Achilles tendinopathy. HTG426. Wytyczne NICE

Zhang L, Zhang X, Pang L i wsp. ESWT versus local corticosteroid injection for chronic lateral epicondylitis. Orthopaedic Surgery. 2024;16(11):2598 do 2607. DOI: 10.1111/os.14212. PMID: 39198038. PubMed

Rhim HC, Shin J, Beling A i wsp. ESWT for Greater Trochanteric Pain Syndrome. JBJS Reviews. 2024;12(8). DOI: 10.2106/JBJS.RVW.24.00091. PMID: 39297780. PubMed

Harding D, Cameron L, Monga A, Winter S. Is shockwave therapy effective in the management of greater trochanteric pain syndrome? Musculoskeletal Care. 2024;22(2):e1892. DOI: 10.1002/msc.1892. PMID: 38777616. PubMed

Brindisino F, Marruganti S, Lorusso D i wsp. ESWT for rotator cuff calcific tendinopathy. Physiotherapy Research International. 2024;29(3):e2106. DOI: 10.1002/pri.2106. PMID: 38878302. PubMed

Desmeules F, Roy JS, Lafrance S i wsp. Rotator Cuff Tendinopathy Diagnosis, Nonsurgical Medical Care, and Rehabilitation: A Clinical Practice Guideline. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy. 2025. DOI: 10.2519/jospt.2025.13182. Publikacja, DOI

NICE. Extracorporeal shockwave therapy for calcific tendinopathy in the shoulder. HTG645. Wytyczne NICE

Avendaño-López C, Megía-García Á, Beltran-Alacreu H i wsp. ESWT on pain and function in myofascial pain syndrome. American Journal of Physical Medicine & Rehabilitation. 2024;103(2):89 do 98. DOI: 10.1097/PHM.0000000000002286. PMID: 37205742. PubMed

Rhim HC, Shin J, Kang J i wsp. Use of extracorporeal shockwave therapies for athletes and physically active individuals. British Journal of Sports Medicine. 2024;58(3):154 do 163. DOI: 10.1136/bjsports-2023-107567. PMID: 38228375. PubMed

Informacja medyczna

Artykuł ma charakter edukacyjny.

Nie zastępuje badania, diagnozy ani indywidualnej konsultacji z lekarzem lub fizjoterapeutą.

Określenie „fala uderzeniowa” obejmuje technologie o odmiennych właściwościach fizycznych.

MASTERPULS MP200 »ultra« jest systemem radialnej fali ciśnieniowej.

Nie należy automatycznie przenosić na niego wyników badań wykonanych wyłącznie z użyciem wysokoenergetycznej skupionej fali uderzeniowej.

Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest uwzględnienie:

• dokładnego rozpoznania,
• przeciwwskazań,
• stosowanych leków,
• wcześniejszych iniekcji,
• rodzaju używanego urządzenia,
• lokalizacji leczonej struktury,
• aktualnej instrukcji użytkowania konkretnego urządzenia.

W przypadku nagłego silnego bólu, podejrzenia złamania, ostrej zakrzepicy, istotnego obrzęku, objawów neurologicznych lub innych niepokojących objawów konieczna może być wcześniejsza diagnostyka medyczna.

Autor i odpowiedzialność merytoryczna

Artykuł przygotowany na podstawie aktualnych źródeł naukowych, wytycznych klinicznych oraz dokumentacji producenta urządzenia.

ReLimf, fizjoterapia i terapia obrzęków w Żorach ul. Handlowa 1, 44-240 Żory

Fala uderzeniowa w ReLimf jest technologią uzupełniającą. Jej zastosowanie nie zastępuje badania ani diagnostyki i powinno wynikać z indywidualnej kwalifikacji, rozpoznania problemu, przeciwwskazań oraz całego planu fizjoterapii.

Umów konsultację terapii falą uderzeniową w Żorach

Masz przewlekłe dolegliwości bólowe, problem ze ścięgnem, napięciem tkanek lub ograniczeniem ruchomości i zastanawiasz się, czy fala uderzeniowa może mieć zastosowanie w Twoim przypadku?

Podczas konsultacji w ReLimf w Żorach ocenimy problem, sprawdzimy przeciwwskazania i ustalimy, czy radialna fala uderzeniowa może być zasadnym elementem dalszego postępowania.

ReLimf, fizjoterapia i terapia obrzęków ul. Handlowa 1, 44-240 Żory tel. +48 500 855 628 e-mail: kontakt@relimf.pl

Sprawdź ofertę ReLimf i umów konsultację

Powiązane usługi ReLimf

• Fizjoterapia po chirurgii plastycznej i estetycznej
• Terapia blizn po operacjach i urazach
• Prehabilitacja i przygotowanie do operacji